تفاوت کدهای کارمزد OUR، SHA و BEN در حواله دلار چیست؟

حواله دلار – حواله یورو – تصور کنید قصد دارید برای پرداخت شهریه دانشگاهی در کانادا یا آمریکا اقدام کنید. مبلغ شهریه دقیقاً ۵۰۰۰ دلار است. شما دقیقاً ۵۰۰۰ دلار حواله دلار را ثبت می‌کنید و پرداخت انجام می‌شود. اما چند روز بعد، ایمیلی از دانشگاه دریافت می‌کنید که: «حساب شما ۴۵ دلار کسری دارد؛ لطفاً مابه التفاوت را پرداخت کنید!»

این ۴۵ دلار کجا رفته است؟ آیا صرافی کم فروشی کرده؟ آیا بانک دزدی کرده است؟ خیر. شما قربانی یکی از پیچیده‌ترین و البته مهم‌ترین مفاهیم در دنیای بانکداری بین‌الملل شده‌اید: کدهای کارمزد سوئیفت.

در دنیای حواله سوئیفت و بخصوص در انتقالات ارزی مبتنی بر دلار، مسیری که پول طی می‌کند تا از مبدأ به مقصد برسد، شامل چندین ایستگاه بازرسی (بانک‌های واسط) است. هر کدام از این ایستگاه‌ها، مبلغی را به عنوان «هزینه عبور» از اصل پول برمی‌دارند؛ مگر اینکه شما قبلاً به زبان بانکی به آنها گفته باشید که چه کسی قرار است پول ناهار آنها را حساب کند!

این زبان مشترک بانکی، همان سه کلمه جادویی OUR، SHA و BEN است. اگر می‌خواهید گیرنده شما (چه فرزندتان، چه فروشنده کالا و چه دانشگاه) دقیقاً همان مبلغی را که می‌فرستید دریافت کند، باید انتخاب درستی در زمان ثبت سفارش حواله دلار داشته باشید. در این مقاله تخصصی از ایران اروپا، تمام آنچه را که صرافی‌ها و بانک‌ها به شما نمی‌گویند، با جزئیات بررسی می‌کنیم.

سوئیفت چیست و چرا کارمزد دریافت می‌کند؟

برای درک تفاوت کارمزدها، ابتدا باید بفهمیم شبکه سوئیفت چطور کار می‌کند. سوئیفت (SWIFT) یک سیستم پیام‌رسان بین‌المللی است که به بانک‌ها دستور می‌دهد پولی را جابجا کنند. برخلاف تصور عموم، وقتی شما یک حواله دلار به نیویورک یا تورنتو می‌فرستید، پول سوار هواپیما نمی‌شود تا به مقصد برسد!

پول شما باید از طریق زنجیره‌ای از بانک‌های کارگزار (Correspondent Banks) عبور کند. به زبان ساده، بانک A در ایران (یا بانک مبدأ صرافی) پولی به بانک B می‌دهد، بانک B به بانک C می‌دهد و بانک C نهایتاً به حساب گیرنده واریز می‌کند.

در حواله دلار، بانک‌های واسط که معمولاً بانک‌های بزرگ آمریکایی یا اروپایی هستند، بابت پردازش تراکنش و ریسک‌های امنیتی، حق‌الزحمه برمی‌دارند. سوال اصلی این است: این حق‌الزحمه از جیب فرستنده کسر شود یا از اصل پولِ گیرنده؟
پاسخ این سوال، همان کدهای OUR، SHA و BEN را می‌سازد.

بررسی دقیق کد BEN (Beneficiary): همه چیز پای گیرنده است!

کلمه BEN مخفف Beneficiary به معنای «ذی‌نفع یا گیرنده» است. همانطور که از اسمش پیداست، در این نوع حواله دلار، شما به عنوان فرستنده دستتان را به نشانه بی‎‌گناهی بالا می‌برید و می‌گویید: «من فقط مبلغ اصلی را می‌فرستم، تمام هزینه‌های بانکی با گیرنده باشد.»

در حالت BEN دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد؟

زمانی که گزینه BEN را انتخاب می‌کنید، شما احتمالاً در لحظه ثبت سفارش مبلغ کمتری بابت کارمزد به کارگزار پرداخت می‌کنید (و گاهی هیچ کارمزدی نمی‌پردازید). اما به محض اینکه پول وارد شبکه بانکی شود:

1. کارمزد بانک فرستنده از اصل مبلغ حواله دلار کسر می‌شود.

2. هر بانک واسطی که پول را دست به دست می‌کند (Intermediary Bank)، کارمزد خود (مثلاً ۱۵ تا ۳۰ دلار) را از اصل پول برمی‌دارد.

3. بانک مقصد هم برای دریافت وجه (Inward remittance fee) مبلغی کسر می‌کند.

نتیجه: اگر شما ۱۰۰۰ دلار با کد BEN بفرستید، ممکن است گیرنده نهایتاً ۹۴۰ دلار دریافت کند.

چه زمانی از BEN استفاده کنیم؟

• زمانی که گیرنده دوست یا آشنای نزدیکی است و توافق کرده‌اید هزینه انتقال را او بدهد.

• زمانی که دقیق بودن مبلغ نهایی اهمیتی ندارد (مثلاً ارسال پول توجیبی).

• زمانی که بدهکار هستید و طلبکار پذیرفته است که هزینه‌های انتقال پای خودش باشد.

هشدار ایران اروپا: در پرداخت‌های رسمی مثل خرید ملک، ثبت نام دانشگاه یا پرداخت فاکتور (Invoice) هرگز از کد BEN استفاده نکنید، چون به احتمال ۹۹٪ پول ناقص می‌رسد و کارتان راه نمی‌افتد.

بررسی دقیق کد SHA (Shared): تقسیم هزینه، محبوب اما دردسرساز

کلمه SHA مخفف Shared به معنای «مشترک» است. این روش، استاندارد پیش‌فرض اکثر بانک‌های دنیاست و اگر شما در فرم ارسال حواله دلار چیزی را تعیین نکنید، معمولاً سیستم به صورت خودکار روی SHA تنظیم می‌شود.

در حالت SHA، فلسفه بانکداری این است: “عدالت”. یعنی هزینه ارسال با فرستنده و هزینه دریافت با گیرنده باشد.

در حالت SHA دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد؟

1. فرستنده: شما در مبدأ، کارمزد بانک فرستنده را به صورت جداگانه پرداخت می‌کنید (مثلاً در ایران اروپا مبلغ ریالی کارمزد را می‌پردازید). پس کارمزد بانکِ اول، از اصل پول کم نمی‌شود.

2. مسیر میانی: اینجاست که مشکل شروع می‌شود. کارمزد بانک‌های واسط (Intermediary Fees) همچنان از اصل مبلغ حواله دلار کسر می‌شود.

3. گیرنده: هزینه‌های بانک مقصد هم پای گیرنده است.

نتیجه: در حواله دلار با کد SHA، اگر ۱۰۰۰ دلار بفرستید، پولی که از بانک اول خارج می‌شود ۱۰۰۰ دلار کامل است. اما در مسیر، بانک‌های آمریکا یا اروپا تکه‌هایی از آن را برمی‌دارند. نهایتاً شاید گیرنده ۹۷۰ تا ۹۸۰ دلار دریافت کند.

چه زمانی از SHA استفاده کنیم؟

این روش متعادل‌ترین روش برای انتقالات شخصی است. اما هنوز هم برای پرداخت‌های “دقیق” (Exact Amount) ریسک دارد. اگر فاکتور ۱۰,۰۰۰ دلاری دارید، ارسال ۱۰,۰۰۰ دلار با روش SHA باعث می‌شود فروشنده بگوید: “چرا ۹,۹۷۰ دلار واریز کردی؟”

بررسی دقیق کد OUR (Sender Pays All): تنها راه برای رسیدنِ پولِ کامل

این همان گزینه‌ای است که شما دنبالش هستید. OUR به این معناست که تمام هزینه‌های عملیاتی انتقال حواله دلار، از سمت ما (OUR/Sender) پرداخت می‌شود.

وقتی این گزینه را انتخاب می‌کنید، شما به شبکه بانکی جهانی می‌گویید: «لطفاً به اصلِ پول من دست نزنید! هر چقدر هزینه دارد، جداگانه از من بگیرید تا گیرنده دقیقاً مبلغی را که تایپ کرده‌ام ببیند.»

در حالت OUR دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد؟

1. شما در زمان مراجعه به ایران اروپا یا ثبت درخواست، کارمزد بیشتری را پرداخت می‌کنید.

2. این کارمزد شامل هزینه بانک فرستنده + تخمین هزینه بانک‌های واسط و بانک مقصد است.

3. بانک فرستنده با برچسب‌گذاری (Tagging) روی پیام سوئیفت، به همه بانک‌های در مسیر اعلام می‌کند که حق ندارند از مبلغ اصلی (Principal Amount) کسر کنند و هزینه‌هایشان از حساب کارمزدها برداشت شده است.

نتیجه: شما ۱۰۰۰ دلار ارسال می‌کنید و گیرنده دقیقاً ۱۰۰۰ دلار دریافت می‌کند.

آیا کد OUR تضمین ۱۰۰ درصدی است؟ (راز «تضمین‌شده» یا Guaranteed OUR)

این یک نکته فوق تخصصی است. گاهی اوقات، حتی با انتخاب کد OUR، باز هم می‌بینید مبلغ کمی کسر شده است! چرا؟
زیرا بعضی از بانک‌های واسط کوچک یا محلی در مسیر حواله سوئیفت، ممکن است پروتکل‌های استاندارد را نادیده بگیرند یا هزینه‌های اضافی غیرمنتظره داشته باشند که بانک مبدأ نتوانسته پوشش دهد.
به همین دلیل، مفهومی به نام Guaranteed OUR (تضمین شده) وجود دارد. در این حالت، صرافی یا کارگزار متعهد می‌شود که حتی اگر بانک واسط مبلغی کسر کرد، خودش مسئولیت آن را برعهده بگیرد یا مکانیزمی بچیند که کسر وجه غیرممکن باشد. ما در ایران اروپا همواره تلاش می‌کنیم در سفارش‌هایی که حساسیت بالایی دارند (مثل شهریه)، از مسیرهایی استفاده کنیم که ماهیت OUR واقعی را حفظ کنند.

مقایسه سریع سه روش در یک نگاه

برای اینکه در زمان تصمیم‌گیری گیج نشوید، به جدول زیر که تفاوت‌ها را در یک حواله دلار فرضی به مبلغ ۵۰۰۰ دلار نشان می‌دهد دقت کنید:

سناریوهای واقعی: کدام روش را انتخاب کنیم؟

بیایید از تئوری خارج شویم و وارد دنیای واقعی شویم. بسته به هدف شما از ارسال حواله دلار، انتخاب اشتباه می‌تواند دردسرساز شود.

سناریو ۱: پرداخت شهریه دانشگاه (University Tuition)

شما باید برای ترم جدید، مبلغ ۲۳,۴۰۰ دلار کانادا یا دلار آمریکا واریز کنید.

• انتخاب غلط (SHA یا BEN): دانشگاه فقط ۲۳,۳۶۰ دلار دریافت می‌کند. سیستم حسابداری دانشگاه به صورت خودکار وضعیت شما را “Unpaid” (تسویه نشده) نگه می‌دارد. شما مجبور می‌شوید برای آن ۴۰ دلارِ باقی‌مانده، دوباره یک حواله دلار جدید بزنید که خودش شامل حداقل ۳۰-۴۰ دلار کارمزد جدید است! یعنی ضرر اندر ضرر.

• انتخاب درست (OUR): با پرداخت هزینه اولیه کارمزد OUR، خیالتان راحت است که پرونده مالی شما در دانشگاه بدون تأخیر بسته می‌شود. کارشناسان ایران اروپا برای تمامی حواله‌های دانشجویی اکیداً این گزینه را پیشنهاد می‌دهند.

سناریو ۲: پرداخت حقوق یا هزینه فریلنسر (Salary/Services)

شما می‌خواهید به یک برنامه‌نویس در خارج از کشور دستمزد بدهید.

• در اینجا همه چیز به قرارداد شما بستگی دارد. اگر توافق کرده‌اید “Net Amount” (مبلغ خالص) بپردازید، باید از حواله دلار با کد OUR استفاده کنید.

• اگر توافق خاصی نکرده‌اید، عرف این است که از SHA استفاده کنید تا هزینه‌های بانکی تقسیم شود.

سناریو ۳: انتقال به حساب شخصی خودتان (Own Account Transfer)

قصد دارید سرمایه خود را به حساب خودتان در یک بانک خارجی منتقل کنید.

• در اینجا فرقی نمی‌کند هزینه از کدام جیب برود؛ چون فرستنده و گیرنده هر دو شما هستید!

• با این حال، پیشنهاد می‌شود از SHA استفاده کنید چون معمولاً کارمزد حالت OUR در ابتدا کمی بالاتر (Overcharge) گرفته می‌شود تا ریسک مسیر پوشش داده شود. در روش SHA معمولاً مجموع هزینه‌ها کمی اقتصادی‌تر تمام می‌شود، هرچند مبلغ نهایی رند نباشد.

چرا کارمزد حواله دلار از حواله یورو بیشتر و پیچیده‌تر است؟

بسیاری از مشتریان ایران اروپا می‌پرسند: «چرا وقتی یورو می‌فرستیم هزینه کمتر است و معمولاً مبلغ کامل می‌رسد، اما در حواله دلار اینقدر کسورات داریم؟»

پاسخ در سیستم بانکداری آمریکاست.

1. حواله یورو (SEPA): در محدوده اتحادیه اروپا، سیستم SEPA وجود دارد که انتقال پول را بسیار ارزان و حتی رایگان کرده و مبلغ کسر نمی‌شود.

2. حواله دلار: آمریکا سیستم مشابه SEPA برای تعامل با بیرون ندارد. حواله دلار تقریباً همیشه باید از شبکه پرهزینه فدرال رزرو و بانک‌های واسط نیویورکی (Clearing House) بگذرد. قدرت انحصاری دلار باعث شده بانک‌های آمریکایی کارمزدهای بالاتری نسبت به همتایان اروپایی خود طلب کنند. به همین دلیل است که حساسیت انتخاب بین OUR و SHA در دلار، صد برابر بیشتر از یورو است.

خطرات “کارمزد پنهان” در حواله‌های غیربانکی

باید توجه داشته باشید که مفاهیم OUR و SHA مختص سیستم بانکی سوئیفت است. اگر شما از روش‌های غیررسمی یا صرافی‌های نامعتبر برای انتقال وجه استفاده کنید، ممکن است با اصطلاحاتی مثل «حواله دستی» یا «تحویل دستی» روبرو شوید.

در این روش‌ها، معمولاً کارمزدی به صورت آشکار (مثل کد OUR) از شما گرفته نمی‌شود، اما نرخی که دلار با آن محاسبه می‌شود (Exchange Rate) بسیار بالاتر از نرخ بازار است. در واقع کارمزد در دلِ قیمت ارز پنهان شده است.
مزیت کار با ایران اروپا و سیستم شفاف حواله سوئیفت این است که شما دقیقاً می‌دانید نرخ دلار چقدر است و هزینه انتقال چقدر. شفافیت، اصل اول یک معامله مالی سالم است.

سوالات متداول درباره کسورات حواله دلار

۱. آیا با انتخاب کد OUR تضمین می‌کنید حتی یک سنت هم کسر نشود؟
در ۹۵٪ مواقع بله. اما همانطور که گفته شد، برخی بانک‌های واسط خاص در کشورهای دوردست ممکن است کارمزد اضافه بر سازمانی بردارند که حتی کد OUR آن را پوشش ندهد. با این حال، OUR امن‌ترین و نزدیک‌ترین گزینه به «دریافت کامل وجه» است.

۲. کارمزد حالت OUR چقدر بیشتر از SHA است؟
این مبلغ بسته به کشور مقصد و بانک گیرنده متفاوت است، اما معمولاً بین ۲۵ تا ۵۰ دلار بیشتر از حالت معمولی است. این هزینه اضافه دقیقاً همان پولی است که بانک‌های واسط می‌خواهند.

۳. آیا بعد از ارسال حواله دلار، می‌توانم نوع پرداخت کارمزد را تغییر دهم؟
خیر. لحظه‌ای که پیام سوئیفت (MT103) صادر می‌شود، دستور العمل پرداخت کارمزد (Field 71A) در آن حک شده و غیرقابل تغییر است. اگر اشتباه کرده باشید، باید حواله اصلاحیه (Amendment) بزنید که خودش هزینه‌بر است. پس قبل از تایید نهایی در سایت ایران اروپا، دقت کنید.

۴. بانک مقصد من گفته “Incoming Fee” دریافت می‌کند؛ آیا OUR این را پوشش می‌دهد؟
کد OUR هزینه‌های انتقال (Transaction Costs) را پوشش می‌دهد. اما برخی بانک‌ها ممکن است برای “نشستن پول به حساب” از صاحب حساب (گیرنده) کارمزدی کسر کنند که مربوط به قرارداد بین آن بانک و مشتری‌اش است و ربطی به فرستنده ندارد. با این حال، OUR تمام تلاشش را می‌کند که پول تا پشتِ دربِ حساب گیرنده کامل برسد.

راهنمای گام به گام ارسال حواله دلار «بدون کسری» در ایران اروپا

اگر قصد دارید حواله دلار شما به صورت کامل (Full Value) به دست گیرنده برسد، لطفاً هنگام ثبت سفارش در مجموعه ما این مراحل را طی کنید:

1. مشاوره بگیرید: قبل از نهایی کردن سفارش، به کارشناسان ما بگویید که “مبلغ دقیق برایم حیاتی است”.

2. انتخاب گزینه درست: در فرم درخواست، تیک گزینه “کارمزد به عهده فرستنده (OUR)” را فعال کنید.

3. محاسبه دقیق: ما مبلغ کارمزد OUR را به شما اعلام می‌کنیم. شاید در نگاه اول به نظر برسد پول بیشتری می‌دهید، اما در واقع شما دارید «آرامشِ خاطر» و «اعتبار نزد گیرنده» را می‌خرید.

4. ارسال رسید: پس از انجام حواله، رسید رسمی سوئیفت که در آن کد OUR در فیلد 71A درج شده است را برای گیرنده بفرستید تا اگر بانک مقصد شیطنتی کرد، سند قانونی داشته باشد.

کلام آخر

در دنیای پیچیده مبادلات ارزی، دانستن تفاوت جزئی بین کلماتی مثل SHA و OUR می‌تواند تفاوت بین یک تراکنش موفق و یک تراکنش دردسرساز باشد. وقتی صحبت از حواله دلار به میان می‌آید، بخاطر هزینه‌های بالای بانکداری آمریکا، اهمیت این موضوع دوچندان می‌شود.

اگر گیرنده برایتان مهم است، یا ماهیت پرداخت (مثل شهریه یا خرید کالا) نیاز به دقت سنت‌به-سنت دارد، هرگز برای صرفه‌جویی در چند دلار کارمزد، گزینه SHA یا BEN را انتخاب نکنید.

تیم متخصص ایران اروپا اینجاست تا نه تنها به عنوان مجری، بلکه به عنوان مشاور در کنار شما باشد تا سرمایه شما از امن‌ترین و بهینه‌ترین مسیرهای بانکی جهان به مقصد برسد. برای استعلام نرخ لحظه‌ای و کارمزد دقیق حواله دلار به صورت OUR، همین حالا با ما تماس بگیرید.