حواله دلار یا حواله یوان؟ رازهایی درباره حواله به چین 2026 که تجار کهنه‌کار نمی‌گویند

حواله دلار – حواله یوان چین – در بازار شلوغ گوانگجو، شنژن و شانگهای، همه چیز بر مبنای سرعت و عدد رقم می‌خورد. واردکننده ایرانی که قصد دارد کانتینر قطعات الکترونیک، مواد اولیه شیمیایی یا ماشین‌آلات صنعتی خود را به سمت گمرک شهید رجایی روانه کند، در لحظه دریافت پیش‌فاکتور (Proforma Invoice) با یک سوال استراتژیک از سمت فروشنده چینی مواجه می‌شود:
«دوست عزیز، دلار (USD) پرداخت می‌کنی یا یوان (RMB)؟»

در نگاه اول، شاید تصور کنید که چون چین رقیب اقتصادی آمریکاست و این روزها صحبت از دلارزدایی زیاد است، انتخاب حواله یوان به چین گزینه‌ی هوشمندانه‌تر، ارزان‌تر و سریع‌تری است. شاید صراف‌های میدان فردوسی به شما گفته باشند: «یوان بزن، کارمزدش کمتره، دردسرش هم نیست.»

اما اینجا می‌خواهیم پرده از واقعیتی برداریم که کمتر کسی به شما می‌گوید. انتخابی که شما در این لحظه انجام می‌دهید، فقط مربوط به نوع ارز نیست؛ بلکه تعیین می‌کند که:

1. آیا کالای شما شامل تخفیف ۱۳ درصدی مالیات چین می‌شود یا خیر؟

2. آیا حساب بانکی تامین‌کننده شما امن می‌ماند یا خطر مسدود شدن دارد؟

3. آیا مدارک شما برای ترخیص از گمرک ایران معتبر خواهد بود؟

در این مقاله تخصصی از مجموعه ایران اروپا، قرار است بدون تعارف و با زبان ریاضی و تجارت، پرونده مقایسه حواله دلار و یوان را باز کنیم. می‌خواهیم اثبات کنیم چرا با وجود تمام تبلیغات، هنوز هم حواله دلار (و البته رقیب قدرتمندش یورو) پادشاه تجارت با چین است و چرا انتخاب مسیر اشتباه می‌تواند هزینه نهایی واردات شما را تا ۱۵ درصد افزایش دهد.

فصل اول: تفاوت ماهوی حواله یوان و حواله دلار در چیست؟

قبل از اینکه به سراغ بحث “کدام بهتر است” برویم، باید بفهمیم در بازار ایران، وقتی می‌گوییم “یوان می‌زنیم” منظور چیست و چه فرقی با حواله دلار دارد.

۱. حواله دلار: مسیر سفید و رسمی

وقتی شما تصمیم می‌گیرید فاکتور را با حواله دلار پرداخت کنید، معمولاً مسیر زیر طی می‌شود:

• فروشنده چینی شماره حساب “شرکتی” (Corporate Account) خود را به شما می‌دهد.

• شما از طریق صرافی معتبری مثل ایران اروپا، حواله دلار را از مسیر سوئیفت یا شبکه بانکی امارات/ترکیه ارسال می‌کنید.

• پول وارد سیستم بانکی چین می‌شود، بانک آن را رصد می‌کند و تایید می‌کند که این ارز “صادراتی” است.

• این یک تراکنش T/T (Telegraphic Transfer) رسمی است.

۲. حواله یوان: مسیر خاکستری (اغلب اوقات)

در ۹۰ درصد مواقعی که تجار ایرانی حواله یوان به چین انجام می‌دهند، منظورشان یوانِ آفشور رسمی بانکی (CNH) نیست. بلکه منظورشان یوانِ آزاد (بازاری) است.

• فروشنده شماره حساب “شخصی” خودش، همسرش یا حسابدار شرکت را می‌دهد.

• یا شماره کیف پول Alipay/WeChat را می‌دهد.

• شما در ایران ریال می‌دهید و کارگزار یوان را به حساب شخصی او کارت‌به‌کارت می‌کند.

• مشکل کجاست؟ این پول در سیستم بانکی چین به عنوان “درآمد حاصل از صادرات” ثبت نمی‌شود. این صرفاً یک انتقال پول داخلی بین دو شخص در چین است.

دقیقا همین تفاوت در “ماهیت انتقال”، باعث می‌شود که حواله دلار برنده بی‌چون و چرای تجارت‌های کلان باشد. اما چرا؟ پاسخ در یک کلمه نهفته است: مالیات.

فصل دوم: برگ برنده حواله دلار؛ جادوی «تکس ریبیت» (Export Tax Rebate)

این مهم‌ترین بخشی است که اگر آن را درک کنید، سود تجارت شما متحول می‌شود.

دولت چین برای تشویق صادرات و ارزآوری، سیاستی به نام Export Tax Rebate دارد. طبق این سیاست، اگر کارخانه‌ای کالایش را صادر کند و ارز خارجی (دلار یا یورو) وارد کشور کند و آن را در بانک مرکزی چین چنج کند، دولت بین ۹ تا ۱۳ درصد از مالیاتی را که کارخانه قبلاً روی مواد اولیه پرداخت کرده، به او پس می‌دهد (جایزه صادراتی).

سناریوی ۱: پرداخت با حواله دلار (شما برنده می‌شوید)

شما یک کانتینر قطعات یدکی می‌خرید به ارزش ۱۰۰,۰۰۰ دلار.

• شما حواله دلار رسمی به حساب شرکت چینی می‌زنید.

• شرکت چینی ۱۰۰,۰۰۰ دلار دریافت می‌کند و به دولت چین اظهارنامه صادراتی نشان می‌دهد.

• دولت چین ۱۳,۰۰۰ دلار (۱۳٪) به کارخانه جایزه می‌دهد.

• نتیجه: چون کارخانه می‌داند این ۱۳٪ را می‌گیرد، در زمان قیمت‌دهی (Negotiation) به شما تخفیف می‌دهد. یعنی جنسی که ۱۰۰ دلار است را به شما ۸۸ یا ۹۰ دلار می‌فروشد.

سناریوی ۲: پرداخت با حواله یوان (شما بازنده می‌شوید)

شما به فروشنده می‌گویید: «من یوان دارم، میخوای به حسابت بریزم؟»
فروشنده چینی (معمولاً با خوشحالی ظاهری) می‌گوید: «مشکلی نیست.»

• شما حواله یوان به چین انجام می‌دهید به حساب شخصی رئیس شرکت.

• چون پول وارد حساب شرکتی نشده و ارزی وارد چین نشده، کارخانه نمی‌تواند از دولت جایزه ۱۳ درصدی بگیرد.

• نتیجه: فروشنده آن تخفیف ۱۳ درصدی را از قیمت شما حذف می‌کند. حتی ممکن است بگوید: «چون من باید این کالا را در دفاتر “فروش داخلی” رد کنم، باید ۱۰ درصد هم مالیات بر ارزش افزوده (VAT) داخلی بدهم.»

• فاجعه: شما نه تنها تخفیف را از دست دادید، بلکه ممکن است جنس را ۱۰٪ گران‌تر بخرید.

نتیجه‌گیری: حواله دلار شاید کمی کارمزد سوئیفت داشته باشد، اما در نهایت قیمت تمام شده کالا (Cost of Goods Sold) را برای شما ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش می‌دهد.

فصل سوم: خطر بزرگ حواله یوان؛ “کارت‌های فریز شده” (Frozen Accounts)

طی سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، دولت چین بزرگترین کمپین مبارزه با پولشویی و سایت‌های شرط‌بندی را تحت عنوان عملیات “Card Freezing” آغاز کرد.
پلیس چین حساب‌های بانکی شخصی را که تراکنش‌های مشکوک و زیاد دارند رصد می‌کند. بسیاری از یوانی که در بازار غیررسمی ایران فروخته می‌شود، متاسفانه یوانی است که منشأ آن مشخص نیست (اصطلاحاً یوان کثیف یا خاکستری).

وقتی شما از طریق صرافی‌های غیرتخصصی، حواله یوان به چین به حساب تامین‌کننده می‌زنید:

1. ممکن است آن یوان از یک منبع شرط‌بندی یا کلاهبرداری تامین شده باشد (بدون اینکه شما بدانید).

2. به محض نشستن پول به حساب فروشنده چینی، حساب او توسط پلیس مسدود می‌شود.

3. فروشنده چینی، شما را مقصر می‌داند!

4. نه تنها کالا را نمی‌فرستد، بلکه ادعای خسارت می‌کند.

امنیت حواله دلار:
در مقابل، حواله دلار که توسط صرافی ایران اروپا انجام می‌شود، از کانال‌های بانکی شخص ثالث (مثل دبی یا هنگ‌کنگ) و به صورت شرکتی انجام می‌شود. هیچ خطری مبنی بر فریز شدن حساب کارخانه به خاطر منشأ پول وجود ندارد. این امنیت و آرامش روان برای یک تاجر، ارزش میلیاردها تومان دارد.

فصل چهارم: نوسانات ارزی و “نرخ پنهان” (Exchange Rate Buffer)

بسیاری از تجار فکر می‌کنند اگر با یوان معامله کنند، از شر نوسانات برابری دلار/یوان راحت می‌شوند. اما واقعیت چیز دیگری است.

چین هنوز یک اقتصاد صادرات محور بر پایه دلار است. کارخانه‌ها مواد اولیه (مثل نفت، چیپست و فلزات) را معمولاً با قیمت‌های جهانی (دلاری) می‌خرند.
وقتی فروشنده چینی به شما پیش‌فاکتور (PI) می‌دهد:

• اگر قیمت به دلار باشد: قیمت واقعی روز است.

• اگر قیمت به یوان باشد: فروشنده پیش‌بینی می‌کند که شاید ماه آینده ارزش یوان کم شود. پس یک «حاشیه سود» یا Buffer (معمولاً ۳ تا ۵ درصد) روی نرخ یوان می‌کشد تا ضرر نکند.

یعنی شما در ظاهر کارمزد تبدیل نداده‌اید، اما در باطن، کالایی را گران‌تر خریده‌اید. با انتخاب حواله دلار، شما شفاف‌ترین قیمت بازار را دریافت می‌کنید و هزینه تبدیل ارز (در صورتی که کارخانه بخواهد چنج کند) در سیستم بانکی چین بسیار ناچیز است و روی دوش شما نمی‌افتد.

فصل پنجم: اعتبار نزد تامین‌کننده (Guanxi)

در فرهنگ تجارت چین، مفهوم “Guanxi” (ارتباطات و اعتبار) بسیار مهم است.
شرکت‌های بزرگ چینی (Big Tech، کارخانه‌های گرید A) فقط با شرکت‌هایی کار می‌کنند که بتوانند رسمی (Official) کار کنند.

وقتی شما می‌گویید: “من فقط می‌توانم به کارت شخصی شما یوان بزنم”:

• سیگنال می‌دهید که: “من یک تاجر کوچک یا زیرزمینی هستم.”

• شرکت‌های بزرگ ممکن است از ترس قوانین پولشویی با شما کار نکنند.

وقتی شما می‌گویید: “من اینویس رسمی شما را با حواله دلار (T/T) از طریق شبکه بانکی تسویه می‌کنم”:

• سیگنال می‌دهید که: “من یک تاجر بین‌المللی معتبر هستم.”

• اعتبار شما بالا می‌رود، در خریدهای بعدی می‌توانید ترم‌های پرداخت بهتری (مثل ۳۰٪ نقد، ۷۰٪ قبل حمل) بگیرید.

صرافی ایران اروپا با ارائه سوئیفت‌های معتبر دلاری، به شما کمک می‌کند تا پرستیژ یک شرکت بین‌المللی را نزد شرکای چینی خود حفظ کنید.

فصل ششم: مشکلات گمرکی در ایران و تخصیص ارز

واردات کالا یک سر در چین دارد و یک سر در گمرک ایران.
زمانی که کالای شما به بندرعباس می‌رسد، شما باید به گمرک و بانک مرکزی ثابت کنید که پول این کالا را پرداخت کرده‌اید (یا از روش‌های برات و… استفاده کنید).

• اگر حواله دلار رسمی زده باشید: شما سویفت و اسناد بانکی معتبر دارید که با پروفرما و پکینگ لیست همخوانی دارد. فرآیند ارزش‌گذاری کالا در سامانه TSC گمرک معمولاً بر اساس دلار است و کار شما راحت‌تر پیش می‌رود.

• اگر حواله یوان به چین (به روش غیررسمی) زده باشید: شما سند بانکی محکمی ندارید. اثبات اینکه پول کالا پرداخت شده گاهی دشوار می‌شود و اگر اختلاف قیمتی در ارزش‌گذاری پیش بیاید، دفاع از پرونده سخت‌تر است.

فصل هفتم: پس چه زمانی “حواله یوان” به درد می‌خورد؟

ما در ایران اروپا واقع‌بین هستیم. با اینکه حواله دلار در ۸۰٪ مواقع بهتر است، اما جاهایی وجود دارد که یوان پادشاه است:

1. خرید نمونه (Sample): وقتی می‌خواهید ۱۰۰ دلار هزینه پست نمونه کالا را بدهید، کارمزد سوئیفت دلار نمی‌صرفد. اینجا یوان (WeChat/Alipay) عالی است.

2. خرید از بازارچه‌ها و دلال‌ها: اگر از سایت‌هایی مثل Taobao یا فروشندگان بازاری (بدون مجوز صادرات) خرید می‌کنید که اصلاً اینویس رسمی ندارند، چاره‌ای جز یوان ندارید.

3. کالاهای قاچاق یا کپی (Replica): کالاهایی که نباید ردی از آن‌ها باشد! (که البته مورد بحث تجارت قانونی ما نیست).

اما اگر تجارت شما “رسمی”، “کانتینری” و “قانونی” است، حواله دلار و در پله بعدی یورو، انتخاب درست است.

فصل هشتم: چرا “حواله یورو” حتی می‌تواند بهتر از دلار باشد؟

در تیتر مقاله اشاره کردیم که یورو می‌تواند رقیب دلار باشد. بگذارید یک راز تجاری دیگر را فاش کنیم.
جنگ تجاری آمریکا و چین باعث شده تا چینی‌ها علاقه زیادی به تنوع بخشیدن به ذخایر ارزی خود داشته باشند.

مزایای پنهان حواله یورو به چین:

1. اروپا دوستِ چین است: چینی‌ها حساب‌های یورویی بسیار قوی در بانک‌های اروپایی یا بانک‌های Bank of China شعبه فرانکفورت/پاریس دارند.

2. فرار از رادار نیویورک: حواله دلار حتماً باید از چک‌لیست‌های آمریکا رد شود. اما حواله یورو (مخصوصاً اگر از مسیر سپا یا بانک‌های اروپایی که ایران اروپا در اختیار دارد ارسال شود) حساسیت کمتری نسبت به تحریم‌های اولیه آمریکا دارد.

3. تخفیف‌های مشابه: کارخانه‌های چینی برای یورو هم همان Tax Rebate را می‌گیرند (چون ارز معتبر جهانی است).

پس اگر به هر دلیلی نگران گیر کردن حواله دلار هستید، به جای رفتن به سراغ یوان (و از دست دادن سود)، به سراغ حواله یورو بروید. صرافی ایران اروپا متخصص انتقال یورو به چین از امن‌ترین مسیرهای بانکی است.

جدول مقایسه نهایی: دلار، یوان یا یورو؟

سوالات متداول (FAQ)

۱. آیا فروشندگان چینی حساب یوان را بیشتر دوست ندارند؟
فروشندگان خرد بله، اما کارخانه‌ها و شرکت‌های بازرگانی (Trading Companies) بزرگ عاشق دلار و یورو هستند چون از دولت جایزه می‌گیرند. اگر کارخانه‌ای اصرار بر یوان دارد، احتمالا مجوز صادرات ندارد و از دلال‌های واسط استفاده می‌کند.

۲. چرا نرخ یوان در صرافی‌ها با نرخ جهانی فارکس متفاوت است؟
چون در بازار ایران، یوانی که معامله می‌شود یوانِ حواله‌ای آزاد است (اسکناس یا کارت‌به‌کارت). هزینه جابجایی پول و ریسک فریز شدن حساب‌ها در نرخ آن لحاظ شده است. گاهی اوقات خرید حواله دلار با نرخ رسمی، در نهایت ارزان‌تر از یوان آزاد تمام می‌شود.

۳. آیا می‌توانم با حواله دلار به چین پول بفرستم ولی یوان به دستشان برسد؟
بله، بسیاری از بانک‌های چینی این قابلیت را دارند. شما دلار می‌فرستید (مزیت سوئیفت)، و بانک چین آن را در لحظه (Spot Rate) به یوان تبدیل کرده و به حساب کارخانه می‌ریزد. این روش عالی است چون هم امنیت حواله دلار را دارید و هم کارخانه به ارز محلی‌اش می‌رسد. این کار باید با هماهنگی بانک مقصد باشد.

۴. برای ماشین‌آلات خط تولید، حواله یورو بزنم یا دلار؟
توصیه ما حواله یورو است. به دلیل روابط بانکی بهتر اروپا و چین، تراکنش‌های یورویی با سرعت بالا و دردسر کمتر (از نظر OFAC آمریکا) پردازش می‌شوند و فروشنده چینی هم به راحتی آن را می‌پذیرد.

۵. سقف ارسال حواله یوان چقدر است؟
در روش‌های غیررسمی، به دلیل خطر بسته شدن حساب‌ها، معمولاً صرافی‌ها مبالغ بالا (مثلاً بالای ۵۰۰ هزار یوان در یک پارت) را سخت قبول می‌کنند یا ریسک آن را نمی‌پذیرند. اما در حواله دلار یا یورو شرکتی که توسط ایران اروپا انجام می‌شود، محدودیتی برای مبالغ کلان تجاری وجود ندارد.

نتیجه‌گیری: هوشمندانه تجارت کنید، نه ارزان!

تجارت با چین اقیانوسی از فرصت‌ها و تهدیدهاست. شاید در نگاه اول، حواله یوان به چین ۱۰ دلار در کارمزد صرفه‌جویی کند یا نیم روز سریع‌تر برسد، اما خطراتی مانند «عدم کسر مالیات صادراتی»، «بستن حساب تامین‌کننده» و «شفاف نبودن نرخ» می‌تواند ضررهای چند هزار دلاری به بار بیاورد.

اگر واردکننده رسمی هستید، اعتبار خود را با پرداخت‌های غیررسمی یوان خدشه‌دار نکنید.
فرمول برنده این است: از تامین‌کننده اینویس رسمی به دلار (یا یورو) بخواهید، تخفیف صادراتی را از او طلب کنید، و مسئولیت انتقال امن و سریع حواله دلار را به کارشناسان ایران اروپا بسپارید. ما از مسیری پول شما را می‌فرستیم که هم تحریم‌ها را دور بزند و هم اسناد معتبر بانکی برای ترخیص کالا در دست شما باشد.